Follow the Aegean Heartbeat

Ayasofya’da Efes Artemis Tapınağı’ndan Alınan Sütunlar

Ayasofya’da Efes Artemis Tapınağı’ndan alınan sütunlar bulunduğunu biliyor muydunuz?

0 59

Ayasofya’da Efes Artemis Tapınağı’ndan alınan sütunlar bulunduğunu biliyor muydunuz? 1000 yıl boyunca dünyadaki en büyük katedral olan bu eser 916 yıl kilise ve 480 yıl cami olarak ibadet için kullanılmıştır. Yani toplam 1400 yıl boyunca ibadet için kullanılan tek mabet olmuştur. Ayasofya’da Efes Artemis Tapınağı’ndan alınan sütunların neden orada bulunduğunu öğrenmek için yazımızı okuyun.

Ayasofya adı Hagia Sophia yani Kutsal Bilgelik anlamına gelen sözcük öbeğinden gelir. Ayasofya Kilisesi yerinde üçüncü kez inşa edilen ve yaklaşık 1500 yıldır ayakta duran bir yapıdır. Üstelik üçüncü yapı diğer iki yapının en büyüğüdür. Roma İmparatoru Jüstinyen tarafından yaptırılan Ayasofya aslında mimarî açıdan çok sayıda hata taşısa da bir mühendislik harikası olarak görülmektedir. Üstelik tam 1485 yıldır ayakta durmasının ardında bir de sır taşımaktadır.

Ayasofya Kilisesi’ndeki Sütunlar

Dünyanın sekizinci harikası olarak gösterilen Ayasofya şu anda ayakta durduğu hali ile 532 yılında yapımına başlanan ve 537 yılında yapımı sona eren yapıdır. Aslına bakarsanız Ayasofya’nın yerinde M.S. 360 yılında Büyük Konstantin tarafından yaptırılan Birinci Ayasofya Kilisesi bulunmaktaydı. Bu yapının adı Magna Ecclesia yani Büyük Kilise idi. Ancak bu yapı isyanlar sonunda yıkıldı. Bu yapının yerine İkinci Ayasofya Kilisesi olarak kabul edilen bir yapı 2.Theodosius tarafından inşa ettirildi ve 415 yılında açıldı. Ancak o da Nika ayaklanması ile yıkıldı.

İkinci yapının da yıkılmasından sonra İmparator Jüstinyen önceki yapıların yerine çok büyük, eşsiz, benzersiz ve ihtişamlı bir yapının inşa edilmesine karar verdi. İmparatorun ibadethane olarak kullanılmasını amaçladığı bu yapıyı inşa ettirmekteki amacı aslında Nika ayaklanmasında yaşanan kıyım için Tanrı’dan af dilemekti. Ayrıca imparator bu yapının inşa edilmesi sonucunda Konstantinopolis halkının takdirini de kazanmak istiyordu.

Trallesli Anthemius ve Miletli İsidor

İmparator Jüstinyen 532 yılında dönemin ünlü geometri uzmanı Trallesli Anthemius ve Fizik uzmanı Miletli İsidor ile çalışmaya başladı. Kendi zihnindeki ibadethane projesini uzmanlara anlatan imparator, Anthemius ve İsidor’dan proje için olumlu yanıt aldı. Her ne kadar bazı kaynaklarda Anthemius ve İsidor’un dönemin ünlü mimarları olduğu söylense de aslında bu ikili geometri ve fizik uzmanı idi. Uzmanlar yapının çizimlerini yaparak planlama yapmaya başladılar. Üstelik büyük bir kubbe inşa edebilmek için hafif malzemelerin yanı sıra hafif harç kullanmaya çalıştılar. Bu çalışmalar sırasında kendi kendini onaran bir harcı keşfettiler. Kalsiyum değeri yüksek olan bu harcın Ayasofya’yı yaklaşık 1500 yıldır ayakta tutan sır olduğu sanılmaktadır.

5 Yılda Tamamlanan Katedral: Ayasofya

Ayasofya’nın tamamlandığında bir ibadethane ve katedral olacağı düşünülüyordu. Ancak imparatorun istekleri bu yapının hızlı inşa edilmesi ve dünyada tek olmasıydı. Bu nedenle 10.000 kişi inşaatta çalışmaya başladı. Buradaki sıkıntı yapı için gereken sütunların nereden bulunacağı idi. Çünkü sütunların mermerden oyulması demek inşaatın durması demekti.

İmparator Jüstinyen inşaatın çabuk tamamlanması için sütunların başka yerden getirilmesini emretti. İşte bu yerlerin başında Efes Artemis Tapınağı geliyordu. Diğer yerler Mısır Güneş Tapınağı, Lübnan Baalbek idi. Ayasofya işte bu kadar hızlı inşa edildi. İnşaatın çok hızlı olması nedeniyle temelin sağlam olduğundan da kimse emin olamadı.

Daha yapım aşamasında bile Ayasofya’da kubbelerin yükünden dolayı kaymalar meydana geldi. Kubbelerde çatlaklar oluşurken kemerler döküldü. Bu nedenle planda değişiklikler yapıldı. Yapı planlandığı gibi 537 yılında açıldı ve hem kilise hem de katedral olarak kullanıldı. Ancak Ayasofya yine de en hızlı inşa edilen katedral oldu. İmparator Jüstinyen Ayasofya’dan içeri ilk kez girerken Hz. Süleyman’ı kastederek “Ey Süleyman! Senden daha iyisini yaptım!” dedi.

557 yılındaki depremde Ayasofya’nın kubbesi çöktü. Bu nedenle İmparator Jüstinyen tacını 30 gün süreyle takmadı. Üstelik kubbe onarılırken Ayasofya’nın güney cephesi yıkıldı ve çok sayıda işçi öldü. Kubbe dört yılda onarıldı ve daire şeklinde değil elips şeklinde yapıldı. Bu sayede kubbe sağlam şekilde o günden bugüne geldi. 1000 yıl boyunca dünyanın en büyük kilisesi oldu. 1520’de İspanya’da Ayasofya’dan daha büyük bir yapı inşa edildi. Yine de dünya çapında kutsal bir mekân olmaya devam etti.

Şu anda Ayasofya Camii’ne girdiğinizde her sütunun farklı olduğunu görebilirsiniz. Üstelik sütunlarda hafif kaymalar olduğunu ve yapının sonradan eklenen demirlerle ayakta tutulmaya çalışıldığını da fark edersiniz.

Efes Artemis Tapınağı

Ayasofya’da Efes Artemis Tapınağı’ndan alınan sütunların tarihi oldukça eskiye dayanmaktadır. Efes Artemis Tapınağı dünyanın yedi harikasından biridir. Bu tapınağın tarihinin M.Ö. 7.yüzyıla kadar dayandığı sanılmaktadır. Yapı tümüyle mermerden ve Yunanlı mimar Chersiphron tarafından inşa edilmiştir. Efes Artemis Tapınağı Lydia Kralı Krosios tarafından yaptırılmıştır. Yapının bir futbol sahası büyüklüğünde olduğu ve 127 sütun taşıdığı bilinmektedir.

Efes Artemis Tapınağı M.Ö. 356’da yakıldı ve sonra 556 yılında restore edildi. Hristiyanlığın yayılmasının ardından önemini yitirse ve 362 yılında Gotlar tarafından yıkılsa da Efesliler tarafından yeniden inşa edildi. Ancak 4.yüzyılda Efes’te Hristiyanlığın kabul edilmesi ile Aziz John tarafından tamamen yıkıldı.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.